UM Wejherowo: Wystawa diabelskich skrzypiec Tadeusza Makowskiego w WCK

W galerii Filharmonii Kaszubskiej Za szybą prezentowana jest kolejna wystawa z cyklu Kolekcje. Tym razem jest okazja zobaczyć jak wyglądają prawdziwe diabelskie skrzypce! Na wystawie pokazana jest część kolekcji Tadeusza Makowskiego, który własnoręcznie wykonał wszystkie zaprezentowane instrumenty.

Organizator wystawy Izabela Bukowska z Wejherowskiego Centrum Kultury wyjaśnia, że diabelskie skrzypce, to ludowy instrument muzyczny wyglądem przypominający miotłę - chordofon perkusyjny. Na jego strunach da się też basować, czyli wygrywać niskie dźwięki stanowiące harmoniczną podstawę dla ludowej melodii.

Instrument składa się z długiego, mierzącego nawet dwa metry drewnianego pręta zwieńczonego główką z maską gbura lub diabła, o wiechowatych włosach wyłażących spod kapelusza, którego rondo przyozdabiają dzwoniące przy każdym ruchu blaszaki oraz z przymocowanej do pręta drewnianej lub blaszanej skrzynki, pełniącej funkcję rezonatora. Pudełko rezonansowe może być wypełnione różnego rodzaju brzękadłami, wydającymi charakterystyczny brzęczący dźwięk przy potrząsaniu instrumentem lub przy uderzaniu jego nóżką o podłogę. Poniżej połowy kija jest umieszczona deska mającą kształt skrzypiec. Diabelskie skrzypce mają zwykle dwie druciane struny, na których gra się za pomocą drewnianego kija wykorzystywanego tak do pocierania, jak i uderzania w struny lub inne części instrumentu.

- Diabelskie skrzypce występują przede wszystkim na Kaszubach i na Kurpiowszczyźnie. Na Kaszubach służą głównie do gry perkusyjnej. Kurpiowska odmiana instrumentu ma zwykle gałkę umożliwiającą zmianę naciągu strun, co czyni diabelskie skrzypce zdatnymi do akompaniowania, a nawet do gry melodyczne j mówi Izabela Bukowsk a dodając, że instrument wykorzystywany był także do wzniecania wrzawy przy okazji różnego rodzaju obrzędów typowych dla okresu Bożego Narodzenia, karnawału oraz Wielkanocy. Na Kaszubach występował kiedyś także zwyczaj muzykowania cmentarnego związany z wierzeniem, że w nocy poprzedzającej dzień Wszystkich Świętych pokutujące dusze zmarłych mają szansę na dostąpienie zbawienia. W tym celu musiały przedrzeć się na cmentarz pilnowany przez diabły i upiory. Hałas wydobywany przez diabelskie skrzypce oraz inne tradycyjne narzędzia dźwiękowe miał wabić zmarłych i odpędzać nieżyczliwe złe duchy. Współcześnie instrument można dostrzec i usłyszeć w składach ludowych kapel, w których pełni funkcję perkusyjną i basową. Jest jednym z symboli tożsamości regionalnej Kaszubów.

Tadeusz Makowski - twórca ludowy, muzyk, gawędziarz, budowniczy instrumentów ludowych, pomysłodawca imprez regionalnych, autor wystaw m.in. Instrumenty Kaszub - muzyka i wykonanie”. Laureat licznych konkursów i festiwali promujących autentyczną twórczość ludową oraz traktujących o ochronie dziedzictwa kulturowego. Doświadczony w prowadzeniu warsztatów sztuki ludowej dla dzieci i dorosłych.

Wystawa będzie czynna do 3 sierpnia br.

Urząd Miasta Wejherowo,

wejherowo.pl/artykuly/wystawa-diabelskich-skrzypiec-tadeusza-makowskiego-w-wck-a7368.html