Ostatni dowódca „Gryfa Pomorskiego” zginął po wojnie. Wejherowo przypomni jego historię

Najpierw msza święta, potem przemarsz na cmentarz i spotkanie z historią Kaszub. W Wejherowie odbędą się obchody 80. rocznicy śmierci porucznika Augustyna Westphala, ostatniego komendanta naczelnego Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”. Westphal przeżył niemiecką okupację, ale po wojnie został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i zmarł podczas brutalnego śledztwa. Rocznicowy program połączy uroczystości przy jego mogile z wydarzeniami edukacyjnymi dla młodzieży.

Wejherowo przypomni ostatniego komendanta „Gryfa Pomorskiego”

Obchody zaplanowano na 26 września 2026 roku, dzień przed rocznicą śmierci Augustyna Westphala. Porucznik zmarł 27 września 1946 roku z rąk funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. W czasie wojny należał do grona osób, które tworzyły i kierowały najważniejszą pomorską organizacją konspiracyjną.

Program uroczystości został ułożony w kilku etapach:

• o godz. 11.00 rozpocznie się msza święta w kościele pw. Świętej Trójcy w Wejherowie;
• liturgii będzie przewodniczył biskup Wiesław Szlachetka;
• po nabożeństwie uczestnicy przejdą w pochodzie na cmentarz, do mogiły Augustyna Westphala;
• przy grobie odbędzie się część oficjalna z udziałem Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego i złożeniem kwiatów;
• następnie w sali widowiskowej Państwowej Szkoły Muzycznej przy ulicy Dworcowej 6 zaplanowano akademię oraz zajęcia edukacyjno-artystyczne.

Ta kolejność ma znaczenie także dla osób, które chcą uczestniczyć tylko w wybranej części wydarzenia. Część cmentarna i późniejszy program szkolny odbędą się w różnych miejscach, dlatego przejście z kościoła na cmentarz będzie elementem uroczystości, a nie osobnym punktem organizacyjnym.

Od „Gryfa Kaszubskiego” do wojennego przywództwa

Augustyn Westphal urodził się 13 sierpnia 1885 roku w Rąbie koło Pomieczyna. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej zamieszkał w Wejherowie. Włączył się tam w organizowanie polskiej administracji, a także w działalność społeczną i kulturalną. Był między innymi współtwórcą chóru męskiego „Harmonia”.

Podczas okupacji współorganizował Tajną Organizację Wojskową „Gryf Kaszubski”. Po połączeniu z innymi grupami konspiracyjnymi organizacja przyjęła nazwę TOW „Gryf Pomorski”. Westphal współpracował z Józefem Dambkiem, założycielem „Gryfa”, zamordowanym przez Gestapo w 1943 roku.

Po aresztowaniu Aleksandra Arendta 12 maja 1944 roku Westphal przejął funkcję komendanta naczelnego. Do końca wojny pozostawał głównym przywódcą organizacji. Według informacji przedstawionych w materiale historycznym w działalność „Gryfa Pomorskiego” angażowało się ponad 10 tysięcy osób, w tym kilka tysięcy członków oddziałów zbrojnych.

Po wojnie Westphal związał się z odrodzonym czasopismem „Zrzesz Kaszëbskô”. Wszedł do jego kolegium redakcyjnego razem z Janem Rompskim. Wspólnie ze środowiskiem pisma współorganizował pierwszy Kongres Kaszubski, który odbył się w styczniu 1946 roku. Niedługo później został zatrzymany przez UB.

Historia „Gryfa” wyjdzie poza część oficjalną

Podczas akademii w Państwowej Szkole Muzycznej zaplanowano występy z oprawą muzyczną. Organizatorzy chcą w ten sposób przedstawić młodszym odbiorcom nie tylko biografię Westphala, lecz także historię jego rodziny, działalność TOW „Gryf Pomorski” oraz losy Pomorza i Kaszub w czasie drugiej wojny światowej i tuż po jej zakończeniu.

Pamięć o organizacji obejmuje również akcje zbrojne, między innymi wykolejanie pociągów na trasie Berlin–Królewiec oraz walki pod Męcikałem i Łubianą. Mimo dużej skali działalności jej bohaterowie wciąż rzadko patronują ulicom czy szkołom. Wśród postaci, o których przypominają organizacje społeczne, znajdują się Józef Dambek, major Jan Szalewski, porucznik Józef Gierszewski, Aleksander Arendt i Augustyn Westphal.

Rocznicowe wydarzenie w Wejherowie połączy więc upamiętnienie konkretnej osoby z szerszą opowieścią o pomorskim ruchu oporu. Dzięki części edukacyjno-artystycznej historia „Gryfa” zostanie przedstawiona nie tylko przy mogile jego ostatniego dowódcy, ale także podczas spotkania przygotowanego z myślą o młodzieży.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego.